RESFOTO.PLRESFOTO.PL RESFOTO.PLRESFOTO.PLRESFOTO.PLRESFOTO.PL

Kompozycja

Kompozycja to słowo odmieniane przez wszystkie przypadki przez fotografów. Jakie ma znaczenie na odbiór fotografii? Czy należy trzymać się ściśle zasad? Czy można łamać wszelkie reguły? Jak sprawdzić czy kadr jest poprawnie skomponowany? O tym wszystkim dowiecie się poniżej.

Ale od początku - jak zrobić dobre zdjęcie?

Pierwsza myśl początkujących fotografów to: najlepszy i najdroższy sprzęt robi dobre zdjęcia. Nic bardziej mylnego. Profesjonalny sprzęt nie gwarantuje udanych fotografii a amatorski nie wyklucza powstania wyjątkowych zdjęć. Przepis na sukces jest bardzo prosty: trochę wiedzy i dużo praktyki.

Jedną z podstaw sztuki, w tym także fotografii, jest kompozycja. Wprowadza pewne uporządkowanie i harmonię czy to na malarskim obrazie czy fotografii.

Złoty podział

Kompozycja została także zauważona i opisana przez matematykę. Nie wnikając jednak w podstawy geometryczne istnienia tej reguły, chodzi w niej o odpowiednie, prostopadłe umiejscowienie dwóch linii pionowych i dwóch poziomych. W miejscach przecięcia się linii powstają tzw. mocne punkty. Odpowiednie skomponowanie kadru tak by najważniejsze elementy zdjęcia znajdowały się na mocnych liniach czy w mocnych punktach, wprowadza uporządkowanie kompozycyjne.

Trójpodział

Na potrzeby fotografii wprowadzono uproszczenie złotej zasady jako zwykły trójpodział. Nasz obraz - podobnie jak w złotym podziale - ma 4 mocne linie i 4 mocne punkty. Zasadnicza różnica polega na tym, że w trójpodziale powstaje nam 9 równych części. Różnice między regułami widać poniżej.

Jak stosować w praktyce?

Nabierając doświadczenia, asymetryczność umieszczania najważniejszych elementów na fotografii będzie czymś naturalnym, stanie się zwykłym nawykiem. Początkującym fotografom przychodzą z pomocą: opcja wyświetlenia linii pomocniczych na ekranie lcd czy specjalne matówki z naniesioną siatką w lustrzankach.

Kilka przykładów:

Na poniższym zdjęciu, w mocnym punkcie został umieszczony domek. Z jednej strony mamy las oświetlony ciepłym, wschodzącym słońcem. Z drugiej, dom umieszczony asymetrycznie urozmaica zdjęcie oraz skupia na sobie wzrok widza. Bez tak wyróżnionego, mocnego elementu zdjęcie byłoby nudne. Byłoby jedynie przypadkowym kadrem (wycinkiem lasu) uchwyconym o poranku.

Kolejnym przykładem wykorzystania mocnego punktu jest zdjęcie wyłaniającej się z morza mgły grupy drzew. Tak umieszczone przyciągają wzrok, jednocześnie dodają tajemniczości i klimatu fotografii.

Podobnie w kolejnym przypadku. W mocnym punkcie umieszczono dziurę w chmurze z osobami na szczycie.  Jednolite chmury i ośnieżone zbocze skupiają wzrok na scenie, która dzieje się w mocnym punkcie. 

Jak wykorzystać mocne linie? Zobaczcie poniżej. Najważniejszy element zdjęcia czyli Tatry uchwycone z odległości ok 200km w trakcie inwersji termicznej, zostały umieszczone na górnej, mocnej linii.

Linie na zdjęciu

Linie odgrywają bardzo ważna rolę na każdej fotografii. Potrafią dodawać dramatyzmu, dynamiki a także prowadzić widza po obrazie. Oko ludzkie podąża za liniami dlatego też umiejętne stosowanie krętych czy ukośnych linii, pozwala poprowadzić widza po fotografii. W ten sposób możemy odpowiedzieć historię, którą ono "niesie".

Skośny podział

Skośny podział to odmiana klasycznego trójpodziału. Mamy tutaj także mocne linie i mocne punkty, które jednak nie powstają z przecięcia pionowych i poziomych linii. Podstawą tej reguły jest przekątna zdjęcia, do której dochodzą dwie prostopadłe linie z przeciwległych wierzchołków. Miejsca przecięcia wyprowadzonych prostych to mocne punkty.

Podział diagonalny

Podział diagonalny to kolejna reguła bazująca na liniach ukośnych. Z każdego wierzchołka zdjęcia prowadzimy linie pod kątem 45o, które przecinając się tworzą mocne punkty. Ilość powstałych mocnych punktów zależy od formatu zdjęcia.

Złota spirala

Złota spirala to krzywa, która rozwija się wokół stałego punktu zwiększając odległość od niego. W regule tej wpisana jest w prostokąt o odpowiednich proporcjach.

Porównanie podstawowych reguł kompozycyjnych:

Poznaj zasady po to, by je łamać

Znając zasady harmonijnej i uporządkowanej kompozycji, można świadomie z nich rezygnować, tak by osiągnąć zamierzony cel. Zatem nie każda fotografia z centralnie umieszczonym horyzontem czy elementem będzie zła i trudna w odbiorze.

Wrogiem chaos!

Fotografia to nie tylko rejestrowanie czy oddawanie rzeczywistości. To także środek wyrazu za pomocą, którego możemy przekazać coś światu. Żeby ten przekaz był także zrozumiały dla widza, musi być spójny i jasny. Chaotyczne i przypadkowe umieszczanie elementów na zdjęciu, sprawia że fotografia staje się niezrozumiała i trudna w odbiorze.

Pamiętaj!

  • W mocnych punkach umieszczaj ważne elementy na zdjęciu.
  • Fotografując krajobrazy umieszczaj horyzont na jednej z linii trójpodziału. Pamiętaj, że horyzont musi być prosty.
  • Fotografując obiekty w ruchu zostawiaj miejsce w kadrze, tak jakby element w ruchu miał się w tę stronę przemieścić.
  • Robiąc portrety umieszczaj oko modela w mocnym punkcie. 
  • Łam reguły świadomie wiedząc jaki efekt chcesz uzyskać. 
  • Fotografia to nie apteka więc elementy nie muszą się znajdować co do milimetra w mocnym punkcie czy na mocnej linii.

Postprodukcja w fotografii cyfrowej

Wyświetlanie linii trójpodziału w Adobe Photoshop jest bardzo proste. Można skorzystać z gotowych pluginów lub wyświetlić odpowiednio przygotowaną siatkę. W tym celu wejdź do: Edycja - Preferencje - Linie pomocnicze, siatka i plasterki  i ustaw poniższe wartości (Linie siatki  - 33,33% i Podziałka - 1):

Ustawienia siatki zostaną zapamiętane aż do następnej zmiany w Preferencjach. Tak więc będziesz wyświetlać siatkę o zadanych parametrach dla różnych plików. Siatkę najlepiej włączać lub wyłączać skrótem: ctrl+'

W Adobe Photoshop CS6 dostępne są wstępnie zdefiniowane siatki: trójpodziału, złotego podziału, podziału skośnego i diagonalnego oraz złotej spirali. Wystarczy wybrać narzędzie Kadrowanie (C) oraz interesujący nas widok z listy.

W Gimpie najlepiej skorzystać z darmowego skryptu Rule of Thirds, który wyświetla w nowej warstwie prowadnice trójpodziału. Aby zainstalować plugin należy go skopiować do folderu: Gimp 2-share-gimp-2.0-scripts.  Aby wyświetlić trójpodział wystarczy wybrać: Obraz-Prowadnice-Trójpodział.

W Adobe Photoshop Lightroom linie reguł kompozycyjnych są łatwo dostępne. W opcji Tools - Crop Guide Overlay  mamy do wyboru kilka zdefiniowanych już siatek m.in. trójpodział /thirds/ oraz złoty podział /golden ratio/. Crop /czyli narzędzie do kadrowania/ włączamy klawiszem R.

O autorze
Magda Chudzik
Autor: Magda Chudzikwww: http://www.magdachudzik.pl
Fotograf, grafik komputerowy ze specjalnością web design oraz fanka nowych technologii. Lubi minimalizm w fotografii i grafice. Laureatka wielu konkursów fotograficznych. Fotografuje głównie w południowej Polsce i północnej Słowacji. Inspiracji do tworzenia szuka zarówno w mieście, jak i w przyrodzie.

Kreacja: Magda Chudzik | Wdrożenie: Monika Płuska